Canolfan Cyfiawnder Pobl

Canolfan ymchwil gydweithredol pum mlynedd ar draws y DU yw’r Ganolfan Cyfiawnder Pobl, sy’n cael ei hariannu gan Gyngor Ymchwil y Celfyddydau a'r Dyniaethau (AHRC) fel rhan o ddyfarniad UKRI gwerth £4.1m. Wedi’i lansio ym mis Mai 2025, mae'r Ganolfan yn dod ag ymchwilwyr, cymunedau a sefydliadau ynghyd i gyd-gynhyrchu ymchwil sy’n cefnogi cymdeithasau tecach, mwy diogel a mwy cynhwysol.

Arweinir y Ganolfan gan Ysgol y Gyfraith Prifysgol Lerpwl, ac mae’n cael ei chyflwyno drwy fodel arweinyddiaeth wasgaredig, gyda phartneriaid gan gynnwys Prifysgolion Glasgow, Sheffield, Abertawe, Ulster a Wrecsam, ynghyd â’r Sefydliad Astudiaethau Cyfreithiol Uwch. Mae’r dull torfol hwn yn sicrhau bod arweinyddiaeth, arbenigedd a phrosesau gwneud penderfyniadau yn cael eu hymgorffori ar draws ardaloedd, disgyblaethau a chymunedau.

Gwaith y Ganolfan Cyfiawnder Pobl

Mae’r Ganolfan Cyfiawnder Pobl yn gweithio mewn partneriaid â chymunedau i ddatblygu cwestiynau ymchwil a dylunio prosiectau gyda’i gilydd, gan sicrhau bod profiadau pobl wrth wraidd ymchwil sy’n canolbwyntio ar gyfiawnder. Nodwedd ddiffiniol o'r Ganolfan yw ei defnydd o ddulliau creadigol a seiliedig ar y celfyddydau, ynghyd â datblygu methodoleg cyfiawnder cymdeithasol, galluogi ffyrdd newydd o ddeall profiadau, heriau a newidiadau’r gyfraith.

Trefnir y Ganolfan ar draws tair elfen gydgysylltiedig sy’n ymwybodol o drawma:

• Diwylliant Dysgu – ymchwilio i sut mae pobl yn dysgu am y gyfraith, cyfiawnder a hawliau mewn bywyd bob dydd
• Addysg a Hyfforddiant (EAT) – datblygu sgiliau, gwybodaeth a lle i ymchwil ac ymarfer sy’n canolbwyntio ar gyfiawnder
• Dulliau a Moeseg Prosiect (PEM) – datblygu dulliau ymchwil creadigol moesegol a chreadigol

Rôl Prifysgol Wrecsam

Mae Prifysgol Wrecsam yn chwarae rhan sylweddol o fewn y Ganolfan Cyfiawnder Pobl, gan gyfrannu arbenigedd creadigol, sy’n ymwybodol o drawma ac yn seiliedig ar le, sy’n adlewyrchu anghenion a phrofiadau cymunedau yng ngogledd Cymru.

Mae tri academydd o Brifysgol Wrecsam yn gweithredu fel Cynllunwyr y Ganolfan:

• Dr Caroline Hughes – Cynllunydd Seiliedig ar le
• Dr Tegan Brierley-Sollis – Cynllunydd sy’n ymwybodol o drawma
• Yr Athro Karen Heald – Cynllunydd Dulliau Creadigol a’r Celfyddydau

Yn ogystal, mae Dr Tracy Simpson, Dr Grace Thomas, Rachel Bryon, Paula Wood a Natalie Saunders yn cymryd rhan fel Cysylltiadau Academaidd, yn cefnogi ymchwil, ymgysylltiad a gweithgareddau hyfforddiant ar draws y Ganolfan.

Mae cyfranogiad Wrecsam yn sicrhau bod gwaith y Ganolfan Cyfiawnder Pobl yn seiliedig ar gyd-destunau lleol, gan gyfrannu at sgyrsiau cenedlaethol am gyfiawnder, cyfranogiad ac atebolrwydd.